Przeczytaj też

6 przyjemności, które sprzyjają zdrowiu

Albo nie dają objawów, albo mylą lekarzy

Męskie choroby genetyczne

Od listopada z powodu wychłodzenia organizmu zmarło w Polsce już około 100 osób. Siarczyste mrozy powodują, że każdego dnia słyszymy doniesienia o kolejnych ofiarach zimy. Jak umarli? W jaki sposób niskie temperatury wpływają na nasz organizm? Co naprawdę dzieje się z człowiekiem, gdy temperatura spada nie tylko za oknem, ale także wewnątrz naszego ciała? 

Z medycznego punktu widzenia hipotermia to stan, w którym temperatura głęboka ciała (mierzona na błonie bębenkowej, w przełyku lub odbycie) spadnie poniżej 35°C.

- Medycznie rozróżniamy hipotermię łagodną, umiarkowaną i głęboką - tłumaczy lek. med. Maciej Gawor, ordynator Oddziału Anestezjologii i Intensywnej Terapii Wojewódzkiego Centrum Medycznego w Opolu. - Hipotermia łagodna (temp. głęboka 35 - 32° C) objawia się dreszczami, przyspieszeniem rytmu serca i oddechu oraz skurczem obwodowych naczyń krwionośnych. Potem, w miarę spadku temperatury, dołączają zmęczenie, apatia, zaburzenia psychiczne (niewłaściwa ocena sytuacji), senność, zwiększenie diurezy (wydzielanie moczu – dop.red) i odwodnienie.  Gdy temperatura głęboka spodnie o kolejne kilka stopni (32 - 28°C) mamy do czynienia z hipotermią umiarkowaną.

- U osoby z hipotermią umiarkowaną obserwujemy spadek częstości tętna, zaburzenia rytmu serca, spadek ciśnienia krwi, głębokie zaburzenia świadomości, osłabienie odruchów, poszerzenie źrenic i ustanie dreszczy. Konsekwencją hipotermii umiarkowanej może być zatrzymanie krążenia, a w efekcie śmierć - wyjaśnia lek. med. Maciej Gawor.

Gdy temperatura spada poniżej 28°C mówimy o hipotermii głębokiej. Na tym etapie pojawia się bezdech i zatrzymanie krążenia. - W zasadzie jest to granica odwracalności hipotermii, jeżeli chodzi o wychłodzenie długotrwałe - mówi lekarz.  Ta klasyfikacja dotyczy spadku temperatury, który jest rozciągnięty w czasie, np. podczas długotrwałego przebywania w otoczeniu o niskiej temperaturze.

Zupełnie inaczej wygląda sytuacja, gdy temperatura ciała spada nagle, np. przy wpadnięciu do lodowatej wody. - Wówczas brak jest mechanizmów wyrównawczych i zatrzymanie krążenia występuje szybciej. Przeważnie już przy temperaturze 30 - 28° C. Znane są jednak przypadki skutecznej reanimacji pacjentów z nagłym zatrzymaniem krążenia (NZK) spowodowanym nagłą hipotermią po upływie 20 - 30 minut u dorosłych i do 60 minut u dzieci. Te różnice związane są z mniejszą wagą, powierzchnią ciała, brakiem tkanki tłuszczowej, a co za rym idzie szybkością schłodzenia organizmu - dodaje ordynator.  

Każdy z nas ma inną tolerancję na zimno. Nie da się więc przewidzieć po jakim czasie nasz organizm ulegnie wychłodzeniu. Osoby przyzwyczajone do przebywania w niskich temperaturach (np. mieszkańcy najzimniejszych części świata) lepiej znoszę mrozy. Przed utratą ciepła w pewnym stopniu chroni też tkanka tłuszczowa. Jednak to nie wystarczy, by zabezpieczyć się przed mrozem. Jeśli nie możemy zrezygnować z wyjścia z domu, powinniśmy zadbać przede wszystkim o odpowiednią odzież. Ciepłą, nieprzewiewną i przede wszystkim wielowarstwową.

Strój "na cebulę" chroni zdecydowanie lepiej niż jeden gruby sweter. Obecne między warstwami powietrze jest doskonałym izolatorem. Powinniśmy też pamiętać, by maksymalnie duża powierzchnia ciała była osłonięta. Goła głowa czy dłonie to duża powierzchnia, przez którą tracimy ciepło. Ryzykujemy też odmrożenie tych części ciała.

- Najszybciej wychłodzeniu ulegają odkryte części ciała z dobrym ukrwieniem: nos, uszy, dłonie, stopy, szczególnie palce u rąk i nóg. Obkurczenie naczyń krwionośnych najpierw powoduje drętwienie i ból potem brak czucia i niedokrwienie przechodzące w odmrożenia. W początkowej fazie są one odwracalne, jednak gdy rozwiną się objawy martwicy - już nie - wyjaśnia lekarz.